Gdzie zgłosić oszustwo z dokumentami: policja, CERT, UODO

Najważniejsze fakty

Pięć adresów, pięć różnych zadań: bank blokuje, policja ściga, CERT Polska zamyka strony, UOKiK doradza konsumentom, UODO pilnuje danych osobowych.
Żaden z nich nie gwarantuje zwrotu pieniędzy. Jedyny udokumentowany zwrot w naszych źródłach to sprawa z 2011 roku.
PESEL można zastrzec bezpłatnie i od razu; banki sprawdzają zastrzeżenie od 1 czerwca 2024.

Gdzie szukać pomocy

Kto	Kiedy	Jak
Bank	Zapłaciłeś lub podałeś dane karty	Zadzwoń od razu, zapytaj o blokadę i reklamację
Policja	Oszustwo, fałszerstwo, utrata pieniędzy	Zawiadomienie w komendzie; zachowaj dowody
CERT Polska	Fałszywa strona, e-mail, SMS	Formularz incydent.cert.pl, SMS pod 8080, „Bezpiecznie w sieci” w mObywatelu
UOKiK	Pytanie konsumenckie	Infolinia 801 440 220 lub 222 66 76 76, dni robocze 10:00-18:00
UODO	Nadużycie danych osobowych przez administratora	Skarga pisemna lub przez e-doręczenia; najpierw zwróć się do administratora
Zastrzeganie PESEL	Wysłałeś skan dowodu lub podałeś PESEL	mObywatel, gov.pl, urząd gminy; pomoc: zastrzeganie-pomoc@cyfra.gov.pl, +48 422 535 460

Do kogo w jakiej sytuacji

Sytuacja	Pierwszy ruch	Drugi ruch
Wpłaciłem zaliczkę	bank	policja z dowodami
Wysłałem tylko skan dowodu	zastrzeżenie PESEL	zgłoszenie do CERT Polska, jeśli oszust działa przez stronę lub SMS
Widzę ogłoszenie, nic nie wpłaciłem	CERT Polska	nic więcej nie trzeba
Ktoś używa moich danych	policja i zastrzeżenie PESEL	UODO, jeśli administrator nieprawidłowo przetwarza dane
Chcę wiedzieć, czy oferta jest legalna	infolinia UOKiK	sygnały ostrzegawcze

Co zachować

Zrzuty ekranu ogłoszenia i rozmów, potwierdzenia przelewów, numer rachunku odbiorcy, telefony i adresy e-mail. Nie kasuj historii. Policja z Radomska radzi, żeby o oszustwie zawiadamiać także administratora platformy, na której pojawiła się oferta, i przekazać policji dokumentację transakcji.

Co podać w zawiadomieniu

Daty i kwoty wszystkich wpłat oraz numer rachunku odbiorcy.
Adres strony, numer telefonu lub konta na komunikatorze, z którego pisał sprzedawca.
Zrzuty rozmów i ogłoszenia, w kolejności czasowej.
Informację, jakie dane osobowe wysłałeś: PESEL, skan dowodu, zdjęcie, podpis.

Czego nie oczekiwać

CERT Polska przyjmuje zgłoszenia o stronach i wiadomościach; nie traktuj tego jako drogi do zwrotu pieniędzy.
UOKiK doradza konsumentom, ale oszustwo karne zgłasza się policji.
UODO może nakazać administratorowi usunięcie uchybień, ale odszkodowania nie przyzna; według jego strony takie roszczenia dochodzi się w sądzie cywilnym.
Policja prowadzi postępowanie, ale wynik zależy od sprawy: w Radomsku ofiara straciła ponad 40 000 zł, w sprawie z 2011 roku pieniądze wróciły.

Mit i fakt

Mit	Fakt
„CERT zwróci mi pieniądze.”	CERT Polska zajmuje się incydentami i blokowaniem stron, nie zwrotem wpłat.
„Jeśli oszust się nie odzywa, to koniec sprawy.”	Dane, które mu wysłałeś, zostają u niego; warto zastrzec PESEL i obserwować konto.
„Skoro sam zamówiłem dokument, nie mogę zgłosić.”	Możesz, ale najpierw porozmawiaj z adwokatem, bo użycie podrobionego dokumentu to art. 270 § 1 k.k.

Gdzie dalej

Kroki dla poszkodowanych za prawo jazdy opisuje strona Oszustwo z prawem jazdy: co robić. Własną odpowiedzialność prawną omów z adwokatem; przepisy opisuje tekst Fałszowanie dokumentów: przepisy.

Najczęstsze pytania

Gdzie zgłosić fałszywą stronę z ofertą prawa jazdy?

Do CERT Polska: formularz incydent.cert.pl albo funkcja „Bezpiecznie w sieci” w mObywatelu.

Czy UODO zajmie się moją sprawą?

Jeśli chodzi o nieprawidłowe przetwarzanie danych osobowych, tak. UODO zaleca, by najpierw zwrócić się do administratora danych.

Czy UOKiK przyjmuje zgłoszenia o fałszerstwach?

Infolinia UOKiK pomaga konsumentom. Sprawy karne kierujemy na policję.

Jak zgłosić numer lub SMS oszusta?

SMS-em pod numer 8080 albo przez incydent.cert.pl, zgodnie z informacją NASK.

Jak zastrzec PESEL?

W aplikacji mObywatel, na gov.pl albo w urzędzie gminy. Według gov.pl usługa jest bezpłatna i działa od razu.

Czy muszę zgłaszać oszustwo, jeśli straciłem niewielką kwotę?

Nie ma obowiązku, ale zgłoszenie pomaga zablokować ofertę i daje policji materiał do powiązania spraw. W Wschowie sprawa objęła osiem osób, które wpłaciły od 430 do 3 000 zł.

Źródła i oficjalne linki

O autorze
Tekst napisał Mark Dent na podstawie przepisów, komunikatów urzędów i policji oraz doniesień prasy. Nie sprzedajemy, nie wyrabiamy i nie pośredniczymy w załatwianiu żadnych dokumentów, a urzędem nie jesteśmy. Zasady pracy opisują zasady redakcyjne; błąd zgłosisz przez kontakt.