Vals rijbewijs: wat de wet zegt, en een echt geval

Twee wetten, twee vragen

Bij een vals rijbewijs spelen twee soorten regels. De eerste gaat over het document: het Strafwetboek. Artikel 451 omschrijft valsheid in geschriften als het met bedrieglijk opzet of met het oogmerk om te schaden produceren van valse stukken, en het gebruik van valse stukken als het gebruiken van zo’n valsheid met hetzelfde opzet. Beide krijgen een straf van niveau 3. Een volgend artikel noemt verzwarende omstandigheden, onder meer wanneer het gaat om authentieke documenten of stukken die van de overheid uitgaan; een rijbewijs is een overheidsdocument. Of een rechter dit toepast, hangt van de zaak af.

De tweede vraag gaat over het rijden. Artikel 30, § 1 van de gecoördineerde wet betreffende de politie over het wegverkeer, zoals dat vanaf 1 september 2026 in de Vlaamse Codex staat, bestraft met een straf van niveau 2 onder meer wie een motorvoertuig bestuurt zonder houder te zijn van het vereiste rijbewijs en wie een valse verklaring heeft afgelegd om een rijbewijs te bekomen. In dat laatste geval wordt het verkregen document in beslag genomen en verbeurdverklaard bij veroordeling. In afwijking van het Strafwetboek bedraagt de geldboete 1.600 tot 16.000 euro. Ook dat zijn bovengrenzen en ondergrenzen van een wettelijke vork; wat een politierechtbank oplegt, hangt af van de omstandigheden.

Welke wet geldt voor oude feiten?

Het nieuwe Strafwetboek trad op 1 september 2026 in werking, na een uitstel van oorspronkelijk 8 april 2026. Voor feiten van vóór die datum blijft in principe het oude wetboek van toepassing; is het nieuwe gunstiger, bijvoorbeeld door een lichtere straf, dan past de rechter dat toe. Strengere regels kunnen niet met terugwerkende kracht gelden. Wie met een vraag over een concreet feit zit, heeft een advocaat nodig, geen website.

Een echt geval: Mechelen, januari 2025

Op zaterdag 4 januari 2025 hield de politie bij een controle in Mechelen en Willebroek 642 bestuurders aan. Eén man draaide om toen hij de agenten zag, werd toch gestopt, en bleek een vals rijbewijs bij zich te hebben. Hij had volgens VRT NWS vijf lopende rijverboden en moest vier herexamens afleggen, testte positief op cocaïne en zijn rijbewijs werd onmiddellijk voor vijftien dagen ingetrokken; hij moest voor de rechter verschijnen. Er is ons geen vonnis bekend. Het geval laat zien hoe zo’n document opduikt: niet bij een kantoor, maar tijdens een gewone controle, naast andere overtredingen.

Wat het je kan kosten

Een document dat je kreeg of vond

Heb je een rijbewijs gekregen van een tussenpersoon en ben je nu bang dat het vals is? Het gebruiken ervan met bedrieglijk opzet valt onder artikel 451; zonder dat opzet is de zaak anders, maar dat te bewijzen is aan jou en je advocaat. Stop in elk geval met rijden zolang je het niet zeker weet en vraag de gemeente hoe je een rijbewijs kunt laten nakijken; een open loket voor derden vonden wij niet, zie officiële controles.

Veelgestelde vragen